Werk en mantelzorg: een duurzame combinatie?
De combinatie van werk en mantelzorg kan leiden tot stress, ziekteverzuim en zelfs uitval. Veel onderzoek richt zich op wat de mantelzorger kan doen in deze soms onhoudbare combinatie, maar welke rol speelt de leidinggevende hier eigenlijk in? Karen Pak en Irmgard Borghouts brengen door middel van een literatuurstudie in kaart wat de wetenschap zegt over de ‘werkende mantelzorger’ en onderzoeken of en van wie mantelzorgers ondersteuning ontvangen.
Mantelzorg en werk: positieve en negatieve effecten
Maar liefst 5 miljoen mensen in Nederland verlenen mantelzorg en 2,7 miljoen van deze mantelzorgers voeren deze zorgtaken voor een naaste uit in combinatie met betaald werk. En vaak ook nog fulltime. Hoewel mantelzorg kan zorgen voor positieve effecten – het halen van voldoening uit zorgtaken en het opdoen van vaardigheden die helpend kunnen zijn in het werkzame leven – kan de combinatie van zorgen en werk een enorme belasting zijn voor mantelzorgers.
Mantelzorgen: wie neemt welke verantwoordelijkheid?
Door maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing en ontgroening verlenen steeds meer mensen mantelzorg naast hun betaalde werk. Daarnaast hebben we te maken met structurele arbeidsmarktkrapte en een stijgende arbeidsmarktparticipatie. Ontwikkelingen die zorgen voor meer aandacht voor het bevorderen van deelname én het behoud van mensen op de arbeidsmarkt. Dit roept de vraag op hoe verantwoordelijkheden voor zorg worden verdeeld. Want om de combinatie werk en mantelzorg haalbaar te maken én te houden zijn duurzame oplossingen nodig waarbij iedereen – het individu, de werkomgeving en de overheid – hun verantwoordelijkheid nemen.
De rol van HR: zorgen voor maatwerk oplossingen
Uit de bibliografische analyse komt naar voren dat er een aantal dingen zijn die HR-professionals kunnen doen om werkende mantelzorgers te ondersteunen. Pak en Borghouts noemen steun van leidinggevenden en collega’s zeer belangrijk om de combinatie van werk en mantelzorg mogelijk te maken. Een luisterend oor kan heel helpend zijn. Ook kan flexibiliteit vanuit de werkgever (op de korte termijn) een uitkomst bieden. Maar het meest belangrijk is om in gesprek te blijven met elkaar en uit te zoeken waar de behoeftes liggen van de werkende mantelzorger. Dé mantelzorger bestaat namelijk niet. Elke situatie is uniek en vraagt om een eigen ‘aanpak’. Daarbij is het belangrijk dat de werkgever goed op de hoogte is van wat er intern en extern aan hulp mogelijk is.